انجمن علمی فقه جزای تطبیقی ایران فقه جزای تطبیقی 2980-860X مقالات آماده انتشار 2026 08 31 Legal Challenges to Alternatives to Imprisonment in Judicial Procedure چالش های قانونی جایگزین های حبس در رویه قضایی 252082 10.22034/jccj.2026.555405.1795 FA محمد علی قبادی گل افشانی دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم شناسی ، دانشکده الهیات و معارف اسلامی ، دانشگاه میبد ، میبد، ایران نفیسه متولی زاده نائینی دانشیار گروه حقوق،دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه میبد،میبد،ایران 0000-0003-1554-7503 حمید روستایی صدرآبادی استادیار گروه حقوق،دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه میبد،میبد،ایران اردوان ارژنگ استاد گروه حقوق،دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه یاسوج،یاسوج ،ایران 0000-0002-3799-610X Journal Article 2025 10 25 New theories and perspectives of criminology, penal science, and criminal sociology, which are largely based on the reform and rehabilitation of criminals, have created very favorable effects on criminal law, which was previously based solely on intimidation, punishment, and deterrence. While expressing the undesirable effects and results of imprisonment, they have attempted to establish a strong link between pure punishment and deterrence with the rehabilitation and reform of criminals, so that they can, while expressing new methods of punishment, be effective in establishing social order and security and preventing the commission of criminal behavior. In 2013, following most legal systems in the world, the legislator of the Islamic Republic of Iran dedicated Chapter 9 of Part Two of the Islamic Penal Code to alternative punishments to imprisonment. However, in the course of practice and consideration of the outcome of the judgments issued by the courts, it has been realized that these alternatives have not yet been able to play a useful and constructive role in determining the punishment of criminals, and the courts have not shown much willingness to use them and still prefer to use traditional alternatives such as suspension of punishment, fines, and conditional release. The reason for not using these institutions is partly related to the law or is due to the implementation of supervision over them or is related to the government and the judicial system of the country, which can generally be examined in three categories of legislative, executive, and judicial challenges. What we are trying to say in this article is merely to point out some of the most important legal challenges related to the new alternatives from Articles 64 to 87 of the Islamic Penal Code approved in 2013. نظریات و دیدگاه های نوین جرم شناسی ، کیفرشناسی و جامعه شناسی جنایی که تا حدود زیادی بر پایه اصلاح و بازپروری مجرمین استوار بوده ، تاثیرات بسیار مطلوبی بر حقوق کیفری که پیشتر ، صرفا بر مبنای ارعاب ، سزادهی و بازدارندگی بوده ، ایجاد کرده و ضمن بیان آثار و نتایج نامطلوب مجازات حبس تلاش نموده تا بین سزادهی و بازدارندگی محض با بازپروری و اصلاح مجرمین پیوندی مستحکم برقرار تا بتواند ضمن بیان شیوه هایی جدید از مجازات در برقراری نظم و امنیت اجتماعی و جلوگیری از ارتکاب رفتار مجرمانه موثر باشد. قانونگذار جموری اسلامی ایران نیز در سال 1392به پیروی از اکثر نظام های حقوقی دنیا ، فصل نهم از بخش دوم قانون مجازات اسلامی را به مجازات های جایگزین حبس اختصاص داده است لیکن در وادی عمل و ملاحظه خروجی احکام صادره از محاکم به این مهم دست یافته که این جایگزین ها تا کنون نتوانسته چندان نقش مفید و سازنده ای در تعیین مجازات مجرمین ایفا نماید و محاکم هم تمایل چندانی برای استفاده از آنها به خود نشان نداده اند و کماکان ترجیح می دهند تا از جایگزین سنتی نظیر تعلیق اجرای مجازات ، جزای نقدی ، آزادی مشروط استفاده نمایند. دلیل عدم استفاده از این نهاد ها بعضا یا مرتبط با قانون بوده یا ناشی از اجرائ نظارت بر آنها بوده یا مربوط به حکومت و دستگاه قضایی کشور می باشد ،که به طور کلی می توان آنها را در سه دسته چالش های تقنینی ، اجرایی و قضایی بررسی نمود . آنچه که در این مقاله در صدد بیان آن هستیم صرفا اشاره به برخی از مهمترین چالش های قانونی مربوط به جایگزین های نوین از ماده 64 لغایت 87 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 می باشد.