فقه جزای تطبیقی

فقه جزای تطبیقی

مطالعه تطبیقی ابعاد پرونده شخصیت در حقوق کیفری ایران و فرانسه

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 گروه حقوق جزا و جرم شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 گروه حقوق جزا و جرم شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
10.22034/jccj.2026.609538.1964
چکیده
پرونده شخصیت از نهادهای مهم حقوق کیفری نوین است که با هدف شناخت ویژگی‌های فردی، روان‌شناختی، خانوادگی، اجتماعی و کیفری متهم یا محکوم، نقش مؤثری در فردی‌سازی پاسخ‌های کیفری و تحقق عدالت کیفری ایفا می‌کند. با وجود پیش‌بینی این نهاد در نظام حقوقی ایران، ابهام‌هایی درباره ابعاد، نحوه تشکیل و میزان بهره‌گیری از آن در فرآیند دادرسی وجود دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی تطبیقی ابعاد پرونده شخصیت در حقوق کیفری ایران و فرانسه، به شناسایی شباهت‌ها، تفاوت‌ها و ظرفیت‌های حقوق فرانسه برای بهبود کارکرد این نهاد در ایران می‌پردازد. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و رویکرد تطبیقی، بر پایه مطالعات کتابخانه‌ای و بررسی قوانین، مقررات، رویه‌های حقوقی و منابع معتبر فارسی و خارجی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد هر دو نظام حقوقی بر ضرورت شناخت شخصیت بزهکار تأکید دارند؛ بااین‌حال، حقوق فرانسه در شناسایی ابعاد پرونده شخصیت، مشارکت متخصصان، بهره‌گیری از علوم رفتاری و استفاده مستمر از اطلاعات شخصیت در مراحل دادرسی و اجرای مجازات، از انسجام بیشتری برخوردار است. در ایران، باوجود پیش‌بینی قانونی پرونده شخصیت، محدودیت‌های تقنینی، ضعف زیرساخت‌های اجرایی و فقدان رویه‌های منسجم، اثربخشی آن را کاهش داده است. بنابراین، ارتقاء کارآمدی این نهاد مستلزم تقویت زیرساخت‌ها، توسعه همکاری میان‌رشته‌ای، تدوین دستورالعمل‌های تخصصی و بهره‌گیری از تجربیات حقوق فرانسه متناسب با ساختار حقوقی ایران است. این اقدامات می‌تواند زمینه فردی‌سازی مؤثرتر مجازات‌ها و تحقق عدالت کیفری را فراهم سازد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

A Comparative Analysis of the Dimensions of the Personality File in the Criminal Justice Systems of Iran and France

نویسندگان English

mehdi sadeghi Sarabi 1
Mohammad Jafar Saed 2
Alireza jamshidi 1
1 Department of Criminal Law and Criminology, CT.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Department of Criminal Law and Criminology, CT.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده English

Background and Objective: The personality dossier is an important institution in modern criminal law, aimed at identifying the individual, psychological, familial, social, and criminal characteristics of defendants or convicted persons. It contributes to the individualization of criminal sanctions and the realization of criminal justice. Despite its recognition in Iranian criminal law, ambiguities remain regarding its dimensions, preparation, and application in criminal proceedings. This study comparatively examines personality dossiers in Iranian and French criminal law, identifying their similarities, differences, and potential implications for improving the Iranian legal system.This research adopts a descriptive-analytical and comparative approach, drawing on library resources, legislation, legal practices, and authoritative Persian and international literature.The findings indicate that both legal systems recognize the importance of understanding offenders’ personalities in achieving individualized criminal justice. However, French criminal law demonstrates greater coherence in identifying personality dimensions, involving specialized professionals, incorporating behavioral sciences, and continuously utilizing personality information throughout criminal proceedings and sentence enforcement. In contrast, although Iranian criminal procedure legislation provides for personality dossiers, legislative limitations, inadequate implementation infrastructure, and inconsistent practices restrict their effectiveness. Accordingly, improving the application of personality dossiers in Iran requires strengthening institutional infrastructure, expanding interdisciplinary cooperation, developing specialized guidelines, and selectively adapting relevant French legal experiences to Iran’s legal framework. Such reforms could enhance individualized sentencing, improve judicial decision-making, and promote a more effective, fair, and rehabilitative criminal justice system while ensuring that assessments of offenders’ personal circumstances remain consistent with fundamental legal principles and procedural safeguards.

کلیدواژه‌ها English

Criminal Justice
Criminal Policy
Criminal Procedure
French Criminal Law
Individualization of Criminal Sanctions
Iranian Criminal Law
Personality File
دوره 5، شماره 5
زمستان 1404
صفحه 289-302

  • تاریخ دریافت 03 مرداد 1404
  • تاریخ بازنگری 20 مرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 18 شهریور 1404
  • تاریخ انتشار 01 اسفند 1404